Twee dagen na het begin van het Ardennenoffensief staan twee Duitse Panzerdivisies voor Bastogne.

Beide divisies, de Panzer Lerh Division en de 2 Panzer Division hadden de opdracht de Maas te bereiken en te overschrijden.
Bastogne lag op de scheidingslijn tussen deze divisies.
Daar de opdracht primeerde mocht Bastogne slechts ingenomen worden als dit mogelijk bleek door de inzet van slechts een bataljon infanterie en een tank compagnie.

 

 

 

De Panzer-Lehr-Division

 

Niederwampach, 18 december 1944, rond 18 uur 30, komt Generaal Majoor Fritz Bayerlein, commandant van de Panzer-Lehr-Division, hier toe met de spits van zijn divisie.

Na zware gevechten en grote verliezen in Frankrijk, was de Panzer Lehr terug aangevuld. Zij was aan het begin van het Ardennenoffensief nog niet op volle sterkte. Zo beschikte ze slechts over 57 tanks, waarvan 27 Mark IV en 30 Panthers.

Ter compensatie van het ontbrekende tankbataljon had de divisie, vlak voor het begin van het offensief, twee bataljons pantserafweergeschut en een brigade gemotoriseerde artillerie bekomen.

De opdracht van de divisie was de Maas te bereiken. Vervolgens deze te overschrijden en door te stoten naar Brussel. Indien de divisie hierbij zonder oponthoud Bastogne kon innemen, mocht ze dat doen. In het andere geval moest ze de stad omzeilen en de verovering aan de opvolgende infanterie eenheden overlaten.

In Niederwampach stond Generaal Bayerlein voor een moeilijke keuze. Om naar Bastogne te geraken had hij drie mogelijke routes: als eerste naar het noorden de huidige N 874 proberen te bereiken, die mogelijk sloot hij onmiddellijk uit, omdat zijn waarnemers vuurgevechten in het noorden meldden.

Daar was de 2de Panzer-Division namelijk de voorposten van het Team Cherry in Alerborn aan het bestoken.

Het vermoeden dat ook de Zuidelijke route, via de huidige N 84, eveneens zwaar bewaakt zou zijn, leidde dan tot zijn beslissing de kortste route naar Mageret te nemen.

Langs deze weg, die door een burger als berijdbaar werd geacht, is Bayerlein vertrokken met vijftien tanks en vier compagnieën pantserinfanterie. Sommige bronnen vermelden ook nog een eenheid gemotoriseerde artillerie.

Op het ogenblik dat de spits van de Panzer Lehr divisie hier voorbij reed, was het grootste deel achter de eerste elementen van de 26ste divisie Volksgrenadiers terechtgekomen, die ook in de richting van Bastogne oprukten.

Op een splitsing gaat de linker weg naar Benonchamps. Een detachement van de voorhoede heeft deze weg genomen, om rond één uur Benonchamps in te nemen en zo verder naar Mageret te vorderen.

Aan de Luxemburgse grens ging deze weg over in een voetpad richting Mageret. Net zo als bijna alle veldwegen indertijd, hield ook de weg naar Benonchamps aan de landsgrens op en ging over in een voetpad.

Ook vandaag gaat deze weg nog verder als een veldweg om uiteindelijk in een voetpad over te gaan.

Op wegen zo als deze, die door de kettingen van tanks binnen de kortste keren in modderpoelen werden herschapen, was geen terugkeer meer mogelijk.

Even voor middernacht, bereikte de voorhoede Mageret en raakte slaags met Amerikaanse genietroepen. Omstreeks één uur had deze voorhoede Mageret gezuiverd en daarmee werd de hoofdweg van Bastogne naar Clervaux afgesneden.

In Mageret verneemt Bayerlein, van een Duits gezinde burger, dat er kort voordien een Amerikaanse colonne van 50 tanks, met bijbehorende infanterie in voertuigen, onder leiding van een generaal, door het dorp in de richting van het noorden was geraasd.

In werkelijkheid ging het om een gedeelte van het Team Cherry, onder leiding van Kapitein Reyerson, dat zich naar Longvilly begaf om daar een wegversperring op te richten.

Dat de nacht iemand kan parten spelen moest ook Generaal Bayerlein nu aan den lijve ondervinden.

Die verkeerde inlichting, samen met kanongebulder en lichtflitsen in het noorden, afkomstig van de 2de Panzer-Division, die slag leverde met de negende Amerikaanse divisie, en dan ook nog eens het gedreun van voertuigen in het oosten, dit veroorzaakt door de navolgende eenheden van zijn eigen divisie, deden Bayerlein vermoeden dat er een nieuwe Amerikaanse pantserdivisie aan het front was toegekomen.

Hierdoor besluit Bayerlein, die slechts twaalf van zijn tanks bij zich heeft, in Mageret te wachten en in het noorden en zuiden van Mageret zelf wegversperringen op te richten.

Dit besluit om te wachten op versterkingen, gaf de 101th “Screaming Eagles” de nodige tijd om Bastogne te bereiken.

's Morgens wordt de opmars voortgezet tot de eerste tank van de Panzer Lehr divisie, bij het binnenkomen van Neffe, op een mijn rijdt en de baan blokkeert. Omdat er bij de opruimingswerken geen vijandelijk vuur kwam, veronderstelde men dat Neffe niet verdedigd werd en werd de opmars voortgezet.

Sommige bronnen vermelden dan weer, dat hier in Neffe, een Amerikaanse vooruitgeschoven post, een tank van de Panzer Lehr met een bazooka vernietigd heeft om daarna snel terug te trekken.

Aan het station van Neffe heeft de Panzer Lehr, om onbekende reden, een uur gewacht. Dit uur oponthoud was de laatste kans om Bastogne te bereiken. Gedurende dit uur heeft het 501th Parachute infanterie Regiment zich kunnen ontplooien ten oosten van Bastogne.

Terzelfdertijd heeft er wel een compagnie infanterie van Panzer-Lehr-Division een poging gedaan het Chateau Neffe te bereiken waar Kolonel Cherry, die van zijn team afgesneden was, zijn hoofdkwartier ingericht had.

Het was pas in de late namiddag toen het kasteel volledig in brand stond, dat de Amerikaanse troepen het kasteel verlieten. Na een laatste radioboodschap, we trekken niet terug, we verplaatsen ons alleen maar een beetje, waarna ze terugtrokken richting Mont, door de toen reeds gevormde perimeter.

Na de stop, aan het station van Neffe, heeft de spits van de Panzer-Lehr-Division zich weer in beweging gezet, langs de huidige N 478, tot dat de eerste tank op het oprukkende 501th Parachute infanterie Regiment stootte.

Het toeval wil nu, dat hun eerste para's op die baan in het bezit waren van een gekregen bazooka en hiermee het vuur openden. Door gebrek aan ervaring met dit wapen valt het schot te kort, waarop de tank van de Panzer Lehr zich ijlings terugtrok.

Geen enkele tank zal later nog korter bij Bastogne komen en op dit ogenblik begint zich ook de perimeter te vormen, zoals hij gedurende de ganse tijd van het beleg ten oosten van Bastogne zal blijven bestaan.

Deze vorming ging gepaard met veel troepenbeweging in de omliggende open velden. De scherpe knallen van de 105 mm houwitsers, die zich een paar honderd meter achter de infanterie opstelden, werden door Bayerlein geïnterpreteerd als deze van tankgeschut, Hij concludeerde hierdoor verkeerdelijk aangevallen te worden door minstens twee bataljons infanterie en een bataljon tanks. Hij besloot toen de aanval op Bastogne stop te zetten en terug te trekken naar Neffe en Mageret.

Omstreeks twaalf uur vindt nu ook hier bij Mageret, op de baan naar Bizory,het eerste contact tussen de Panzer Lehr en het 501th Parachute infanterie Regiment plaats. De Amerikaanse strijdkrachten ontplooien zich hier in en rond Bizory en ondanks de aanhoudende Duitse aanvallen vanuit Mageret weten ze daar tot de avond stand te houden.

Nu Mageret reeds een halve dag in Duitse handen is en dit de terugtocht van de Amerikaanse eenheden uit Longvilly onmogelijk maakt, staat de baan Longvilly-Mageret ondertussen helemaal vol voertuigen van terugtrekkende Amerikaanse eenheden.

Als gevolg van de aanwezigheid van het nog intacte team Cherry in Longvilly, geeft Generaal Bayerlein zijn antitank eenheden bevel, zich met hun twintig stuks gemotoriseerd geschut en een regiment pantser infanterie op te stellen op heuvel 499. Dit is initieel bedoeld om zijn rechterflank te dekken en zo niet de kans te lopen zelf afgesneden te worden.

Ten noorden van Longvilly hadden rond dit tijdstip ook nog elementen van de tweede Pantserdivision zich ontplooid waaronder zes Nashorn 88 mm Panzerjäger die ter versterking gestuurd waren.

In Longvilly, kreeg ook, omstreeks 14.00 uur, Team Cherry het bevel zich al vechtend een weg terug naar Bastogne te banen.

Op het ogenblik dat de eerste Sherman Longvilly verlaat, wordt deze getroffen door een 88 milimeter granaat en versperd de weg, waardoor Team Cherry in Longvilly geblokkeerd werd.

Tegelijkertijd zette ook de 26ste divisie Volksgrenadiers een aanval op Longvilly vanuit het oosten in.

Op hetzelfde ogenblik komt nu ook het antitankgeschut van de Panzer-Lehr-Division van hier op deze stelling in actie en opent het vuur op de Amerikaanse troepen, die met hun voertuigen op de baan geblokkeerd staan.

Tot overmaat van ramp voor de Amerikanen, gaat ook vanuit het Noorden de 2de Pantserdivision het vuur openen en de artillerie van de 26ste Volksgrenadiers begint vanuit het oosten een woordje mee te spreken, zodat er voor de Amerikaanse troepen geen ontsnappen langs deze baan meer mogelijk is.

Tegen het vallen van de avond hadden de beide divisies, enerzijds de Duitse Panzer-Lehr-Division en anderzijds de Amerikaanse 101st Airborne Division elkaar tot staan gebracht in deze velden.

In de beschreven vierentwintig uur nam Generaal Majoor Bayerlein drie beslissingen die een grote invloed hadden op de afloop van het Ardennenoffensief.

Het afwachten in Mageret tijdens de nacht liet de 101 ste airborne toe Bastogne te bereiken.

Het uur oponthoud, aan het station van Neffe, was voldoende om de eerste compagnieën, van het 501ste Parachute infanterie Regiment, voldoende tijd te geven zich te ontplooien ten oosten van Bastogne.

De botsing van de Panzer-Lehr-Division, met de zo juist ontplooide 101st Airborne Division, leidde dan tot het besluit, van Generaal Bayerlein de aanval op Bastogne af te breken en verder naar de Maas op te rukken.

Tijdens de volgende dagen nemen er nog wel enkele elementen van de Panzer-Lehr-Division deel aan de belegering van Bastogne. Bayerlein moest deze elementen ter versterking van de infanterie divisies bij Bastogne achterlaten terwijl het gros de opmars verder zette.

 

 

De 2 Panzer Division

 

18 December 1944, de Tweede Panzerdivision komt rond middernacht ten oosten van Alerborn in contact met de Task Force Harper die vrij snel bezwijkt waarna de Divisie haar opmars verder zet.
In de geschiedschrijving van de Panzerjäger Abteilung 38 word vermeld dat men hier een twintigtal vernielde Amerikaanse tanks aantrof.

De opdracht van de Divisie was de Maas te bereiken en te overschrijden, kon Bastogne in het voorbij rijden met maximum een Compagnie tanks en een Bataljon infanterie ingenomen worden worden moest dit gebeuren en anders de verovering van stad aan de Panzer Lehr Divison of de daar op volgende Infanterie overlaten en Bastogne langs het noorden te omtrekken.

Ongeveer tegelijkertijd dat de Panzer Lehr haar opmars van uit Niederwampach naar Margaret inzette draaide de Tweede Panzer hier op deze splitsing naar het noorden in de richting van Bourcy dat in het tweede deel van de nacht aangevallen werd.

In Noville is ondertussen ook het Team Desobry toegekomen met vijftien Sherman tanks en begeleidende infanterie, verder versterkt met een peloton van vier M18 tankdestroyers van het 705 Bataljon Tankdestroyers.
Gedurende de ganse nacht worden hier terugtrekkende Amerikaanse troepen opgevangen en verzorgd om dan van het Team te gaan deel uitmaken.

Op 19 December rond vijf uur dertig viel de divisie Bourcy aan en rond acht uur dertig bereikte de spits van de divisie de bosrand op een achthonderd meter van Noville en kwam het hier tot een treffen tussen een Duitse verkenningspatrouille in half tracks en de Amerikaanse voorpost die de Duitse voertuigen van achter de bermen met handgranaten bestookten, na een gevecht van een twintigtal minuten trok de patrouille zich terug.
Door deze schermutseling was Kolonel Meinhard von Lauchert, de commandant van de Tweede Panzer Division van mening dat Noville zwaar verdedigd werd en liet met toestemming van Generaal Von Lütwitz zijn tanks ontplooien om Noville aan te vallen.
Nadat de versterkingen toegekomen waren werd rond elf uur dertig de aanval ingezet, door de modderige toestanden was het innemen van Noville noodzakelijk voor de verdere opmars.

In de loop van de voormiddag kreeg de tweede divisie in haar flank een kilometer Noord Oost van Longvilly af te rekenen met een sterke gepantserde Amerikaanse tegenaanval, deze groep van ongeveer honderd voertuigen behoorde tot het Team Cherry dat zich in Longvilly bevond.
De eerst Compagnie van de Panzer Abteilung 38 met het derde Panzerregiment wisten hier aan de wegkruising deze aanval af te slaan en vervolgens in Samenwerking met de Panzer Lehr divisie, die ondertussen ook de terugweg voor de Amerikaanse troepen in Mageret had afgesneden, de volledige Amerikaanse strijdkrachten tegen veertien uur in de namiddag uit te schakelen.
Op de baan van Longvilly naar Mageret werden 23 Sherman tanks, 30 jeeps, 25 vrachtwagens, 14 halftracks en 15 self propelled artilleriestukken onbeschadigd buitgemaakt, verder nog een dertigtal beschadigde voertuigen.
Ook kreeg de tweede divisie in de bossen ten Oosten van Noville een munitiedepot in handen.

In de nacht van 19 op 20 December zou diezelfde eerste Compagnie de straat van Bastogne naar Luik moeten afsluiten, hierbij kwam het tot een treffen met Amerikaanse tanks en verkenningsvoertuigen rond Foy en huis aan huis gevechten in Foy, bij dit treffen kwamen weer enige “Rohrkrepierer” voor, het ontploffen van de granaat in de loop tijdens het afvuren was voornamelijk te wijten aan gebrekkige munitie, Panzer Abteilung 38 was hierdoor reeds negen Sturmgeschutze verloren.
De meeste konden wel terug hersteld worden door het kanon van voertuigen die een motorschade hadden in te bouwen.
Daar de Amerikaanse tegenstand door het aankomen van de 101 ste Airborne divisie nu sterker werd kwamen de aanvallende eenheden tegen de avond vast te staan op de lijn Noville-Bizory-Neffe, de tweede divisie rond Noville en Foy, de 26 ste Volksgrenadiers rond Bizory en de Panzer Lehr in Mageret en rond het kasteel en het station van Neffe.

Op 20 december in de loop van de voormiddag kwam het in de omgeving van Foy tot een gevecht met onder andere de 101ste Airborne Division die zich ontplooide frontaal op de tweede Panzer Division stootte, dit treffen werd als een tegenaanval aanzien, de archieven vermelden laconiek “tegenaanval afgeslagen”.

In de namiddag rond 14 uur kon Noville veroverd worden wat hoofdzakelijk gelukte omdat delen van de tweede divisie over Rachamps uitgehaald hadden.

Tegen middernacht gelukt het de Panzer Auflärungsabteilung 2 de onbeschadigde brug over de Ourthe bij Ortheuville in handen te krijgen, deze brug was door de Amerikaanse genietroepen nog niet opgeblazen omdat ze op de enige nog bruikbare toegangsweg tot Bastogne lag.
De Ourthe stroomt hier dwars over de opmarsroute van de Tweede Panzer Divisie en vormt hier een diep dal dat zonder bruggen onoverkoombaar is voor voertuigen.
Tijdens de opmars naar deze brug was er weinig weerstand, een Amerikaanse aanval van uit de richting Flamierge werd vrij gemakkelijk afgeslagen.
Nu begon er wel een probleem te ontstaan met brandstof en munitie, door de slechte wegen en de flessenhalzen aan bruggen stokte de aanvoer.

De Panzer Lehr divisie is er nog niet in geslaagd Bastogne te nemen maar de ring rond de stad is nu tamelijk gesloten, de 26 ste Volksgrenadiers staan bij Sibret, De linker buur, de 5 de Falschirmjäger division komt goed vooruit en de rechterbuur, de 116 de Panzer Division staat bij Laroche.

In de voormiddag van 21 December sloeg de tweede Panzer weer een Amerikaanse aanval van uit de richting van Foy af, de hier op volgende huis aan huis gevechten in Foy waren taai en hevig.
Panzer Abteilung 38 vermeld hier dat Amerikaanse soldaten op hun Sturmgeschütze klommen, een OnderOffiier en twee man werden door pistoolschoten van een op hun stuk geklommen Amerikaans soldaat verwond.
Twee Sturmgeschützen werden uitgeschakeld door Rohrkrepierer bij het afvuren van explosieve granaten.
Twee bemanningen sneuvelden toen ze hun uitgeschakelde voertuigen verlieten.
De laatste vier Sturmgeschützen van de 2 de Compagnie kwamen rechtstreeks onder het bevel van de Compagniecommandant Hauptmann Holtmeyer.

Wegens een tekort aan brandstof kon de Divisie het bruggehoofd over de Ourthe slechts tot Tenneville uitbreiden, om een mogelijke tegenaanval van uit Bastogne in de richting van de zo juist veroverde en belangrijke brug te verhinderen werd een gevechtsgroep op het kruispunt Zuid-West van Salle achtergelaten.
Tegen de avond werden ook de delen van de Divisie bij Foy afgelost door de 26 ste Volksgrenadiers.